Đường bộ vẫn chiếm phần lớn sản lượng hàng hóa nội địa. Tối ưu chi phí và giảm phát thải đang trở thành hai mặt của cùng một chiến lược vận tải.
Tại Việt Nam, vận tải đường bộ vẫn đảm nhận phần lớn khối lượng hàng hóa nội địa. Tuy nhiên, chi phí nhiên liệu, phí sử dụng đường cao tốc, chi phí nhân sự và bảo dưỡng đều có xu hướng tăng, khiến biên lợi nhuận của doanh nghiệp vận tải ngày càng mỏng. Cùng lúc đó, yêu cầu giảm phát thải từ khách hàng quốc tế đặt ra áp lực chuyển đổi mạnh mẽ hơn.
Những khoản chi phí lớn nhất
Theo phân tích nội bộ trên đội 650 xe của Torvexa Logistics, cơ cấu chi phí vận tải đường bộ thường gồm:
- Nhiên liệu: khoảng 35–40% tổng chi phí, phụ thuộc nhiều vào thói quen lái xe và tỷ lệ chạy rỗng.
- Phí đường bộ và cầu đường: khoảng 12–15%, tăng lên khi mạng lưới cao tốc mở rộng.
- Nhân sự, bảo dưỡng và khấu hao: phần còn lại, trong đó chi phí sửa chữa đột xuất là khoản khó kiểm soát nhất.
Giảm chi phí bắt đầu từ dữ liệu
Trong hai năm gần đây, Torvexa đã gắn thiết bị giám sát hành trình và cảm biến nhiên liệu cho toàn bộ đội xe. Dữ liệu được phân tích để tối ưu tuyến đường, ghép hàng hai chiều và đánh giá kỹ năng lái xe. Kết quả, tỷ lệ chạy rỗng giảm từ 28% xuống còn 19%, mức tiêu hao nhiên liệu bình quân giảm khoảng 7%.
Chiếc xe tiết kiệm nhất là chiếc xe không phải chạy rỗng. Bài toán xanh và bài toán chi phí thực chất bắt đầu từ cùng một chỗ.
Lộ trình xanh hóa đội xe
Theo chiến lược 2027–2031, Torvexa đặt mục tiêu giảm 30% cường độ phát thải. Lộ trình được triển khai theo từng bước phù hợp với hạ tầng hiện có:
- Thay thế dần xe đầu kéo đời cũ bằng xe đạt tiêu chuẩn khí thải cao hơn.
- Thí điểm xe tải điện cho tuyến giao hàng nội đô và trung chuyển giữa kho với nhà máy dưới 150 km.
- Chuyển một phần sản lượng sang đường thủy nội địa và đường sắt cho các tuyến phù hợp.
Thách thức còn phía trước
Chi phí đầu tư xe điện còn cao, mạng lưới trạm sạc cho xe tải hạng nặng chưa phổ biến và thời gian sạc ảnh hưởng đến hiệu suất khai thác. Vì vậy, chuyển đổi xanh cần được tính toán theo từng tuyến, từng loại hàng thay vì áp dụng đồng loạt.
Dù vậy, xu hướng là không thể đảo ngược. Những doanh nghiệp vận tải đầu tư sớm vào dữ liệu, đào tạo tài xế và phương tiện sạch hơn sẽ có lợi thế rõ rệt khi khách hàng ngày càng yêu cầu báo cáo phát thải cho từng lô hàng.
